ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝတ်စုံတွေမှာ သုံးရက်ကြာ အသက်ရှင်နိုင်တယ်လို့ သုတေသနပြုချက်တွေက ဖော်ပြ

လက်စတာမြို့ရှိ De Montfort တက္ကသိုလ် (DMU) မှ သိပ္ပံပညာရှင်များက Covid-19 ကို ဖြစ်စေသော မျိုးကွဲနှင့်ဆင်တူသော ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးသည် အဝတ်အစားများတွင် ရှင်သန်နိုင်ပြီး အခြားမျက်နှာပြင်များသို့ ၇၂ နာရီအထိ ပျံ့နှံ့နိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အသုံးများသော အထည်အလိပ်သုံးမျိုးတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မည်သို့ပြုမူသည်ကို လေ့လာသည့် လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် သုတေသီများက መልእክትများသည် သုံးရက်အထိ ကူးစက်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
အဏုဇီဝဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာ Katie Laird၊ ဗိုင်းရပ်စ်ဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာ Maitreyi Shivkumar နှင့် postdoctoral သုတေသီ ဒေါက်တာ Lucy Owen တို့၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ဤသုတေသနတွင် HCoV-OC43 ဟုခေါ်သော မော်ဒယ်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ အစက်အပြောက်များကို ထည့်သွင်းခြင်း ပါဝင်ပြီး ၎င်း၏ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ရှင်သန်နိုင်မှုပုံစံသည် SARS-CoV-2 နှင့် အလွန်ဆင်တူပြီး Covid-19-polyester၊ polyester ချည်နှင့် 100% ချည်တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ရလဒ်များအရ polyester သည် ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့နိုင်ခြေ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။ ကူးစက်တတ်သော ဗိုင်းရပ်စ်သည် သုံးရက်ကြာပြီးနောက်တွင်ပင် တည်ရှိနေနိုင်ပြီး အခြားမျက်နှာပြင်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။ ၁၀၀% ချည်တွင် ဗိုင်းရပ်စ်သည် ၂၄ နာရီကြာ အသက်ရှင်နိုင်ပြီး polyester ချည်တွင်မူ ၆ နာရီသာ အသက်ရှင်နိုင်သည်။
DMU ကူးစက်ရောဂါသုတေသနအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲ ဒေါက်တာ ကေတီ လိုက်ဒ်က “ကပ်ရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားချိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အထည်အလိပ်တွေပေါ်မှာ ဘယ်လောက်ကြာကြာ ရှင်သန်နိုင်လဲဆိုတာကို အနည်းငယ်သာ သိရှိခဲ့ရပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
"ကျွန်ုပ်တို့၏ တွေ့ရှိချက်များအရ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် အသုံးအများဆုံး အထည်အလိပ်သုံးမျိုးသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့နိုင်ခြေရှိသည်။ သူနာပြုများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများသည် ၎င်းတို့၏ယူနီဖောင်းများကို အိမ်သို့ယူဆောင်သွားပါက အခြားမျက်နှာပြင်များတွင် ဗိုင်းရပ်စ်၏ အရိပ်အယောင်များကို ချန်ထားခဲ့နိုင်သည်။"
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ကပ်ရောဂါကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး (PHE) သည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများ၏ ယူနီဖောင်းများကို စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး သန့်ရှင်းရေးလုပ်သင့်သော်လည်း မဖြစ်နိုင်ပါက ဝန်ထမ်းများသည် ယူနီဖောင်းများကို အိမ်သို့ယူဆောင်သွားသင့်ကြောင်း လမ်းညွှန်ချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ NHS ယူနီဖောင်းနှင့် အလုပ်ဝတ်စုံလမ်းညွှန်ချက်များက အနည်းဆုံး အပူချိန် 60°C တွင်ရှိနေသရွေ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများ၏ ယူနီဖောင်းများကို အိမ်တွင် သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရန် ဘေးကင်းကြောင်း သတ်မှတ်ထားသည်။
အထက်ဖော်ပြပါအချက်ကို ထောက်ခံသည့် အထောက်အထားများသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ခေတ်မမီတော့သော စာပေသုံးသပ်ချက်နှစ်ခုကို အဓိကအခြေခံထားခြင်းအပေါ် ဒေါက်တာ လိုက်ဒ်က စိုးရိမ်ပူပန်နေပါသည်။
တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် သူမက အစိုးရဆေးဘက်ဆိုင်ရာယူနီဖောင်းအားလုံးကို ဆေးရုံများတွင် စီးပွားဖြစ်စံနှုန်းများ သို့မဟုတ် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးအဝတ်လျှော်ဆိုင်များဖြင့် သန့်ရှင်းရေးလုပ်သင့်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ သူမသည် ရောဂါများပျံ့နှံ့မှုတွင် အထည်အလိပ်များ၏အန္တရာယ်ကို အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ညစ်ညမ်းနေသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအထည်အလိပ်များကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် ရောဂါကူးစက်မှုထိန်းချုပ်ရေးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြသည့် အပ်ဒိတ်လုပ်ပြီး ပြည့်စုံသော စာပေပြန်လည်သုံးသပ်ချက်တစ်ခုကို ပူးတွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။
“စာပေပြန်လည်သုံးသပ်ပြီးနောက်၊ ကျွန်ုပ်တို့လုပ်ငန်း၏ နောက်တစ်ဆင့်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ညစ်ညမ်းနေသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာယူနီဖောင်းများကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း၏ ကူးစက်ရောဂါထိန်းချုပ်မှုအန္တရာယ်များကို အကဲဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်” ဟု သူမက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။ “အထည်အလိပ်တစ်ခုစီတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ ရှင်သန်နှုန်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးသည်နှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ဖယ်ရှားရန် အယုံကြည်ရဆုံး အဝတ်လျှော်နည်းလမ်းကို ဆုံးဖြတ်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ အာရုံစိုက်သွားပါမည်။”
သိပ္ပံပညာရှင်များသည် အိမ်သုံးအဝတ်လျှော်စက်များ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးအဝတ်လျှော်စက်များ၊ အိမ်တွင်းဆေးရုံအဝတ်လျှော်စက်များနှင့် အိုဇုန်း (ဓာတ်ပြုမှုမြင့်မားသောဓာတ်ငွေ့) သန့်ရှင်းရေးစနစ် အပါအဝင် ရေအပူချိန်နှင့် အဝတ်လျှော်နည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ စမ်းသပ်မှုများစွာပြုလုပ်ရန် အသုံးအများဆုံးကျန်းမာရေးအထည်ဖြစ်သည့် 100% ချည်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ရလဒ်များအရ ရေ၏ မွှေနှောက်ခြင်းနှင့် ရောစပ်ခြင်းအာနိသင်သည် စမ်းသပ်ထားသော အဝတ်လျှော်စက်အားလုံးတွင် ဗိုင်းရပ်စ်များကို ဖယ်ရှားရန် လုံလောက်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။
သို့သော် သုတေသနအဖွဲ့သည် ဗိုင်းရပ်စ်ပါဝင်သော အတုတံတွေး (ရောဂါကူးစက်ခံရသူ၏ ပါးစပ်မှ ကူးစက်နိုင်ခြေကို တုပရန်) ဖြင့် အထည်အလိပ်များကို ညစ်ပတ်စေသောအခါ အိမ်သုံးအဝတ်လျှော်စက်များသည် ဗိုင်းရပ်စ်ကို လုံးဝဖယ်ရှားနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ အချို့သော အစအနများ ကျန်ရှိနေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဆပ်ပြာမှုန့်ထည့်ပြီး ရေအပူချိန်ကို မြှင့်လိုက်မှသာ ဗိုင်းရပ်စ်သည် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားပါသည်။ ဗိုင်းရပ်စ်၏ အပူဒဏ်ခံနိုင်ရည်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုရလဒ်များအရ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သည် ရေတွင် ၆၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ တည်ငြိမ်နေသော်လည်း ၆၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင်မူ အသက်မဝင်တော့ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။
ထို့နောက် အဖွဲ့သည် သန့်ရှင်းသောအဝတ်အစားများနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပါဝင်သည့် အဝတ်အစားများကို အတူတကွလျှော်ဖွတ်ခြင်းဖြင့် အပြန်အလှန်ညစ်ညမ်းမှုအန္တရာယ်ကို လေ့လာခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းရေးစနစ်အားလုံးသည် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ဖယ်ရှားပေးပြီး အခြားပစ္စည်းများ ညစ်ညမ်းနိုင်ခြေမရှိကြောင်း ၎င်းတို့တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဒေါက်တာ Laird က ရှင်းပြခဲ့သည်- “အိမ်သုံးအဝတ်လျှော်စက်တွင် ဤပစ္စည်းများကို အပူချိန်မြင့်မားစွာဆေးကြောခြင်းသည်ပင် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့၏ သုတေသနမှ ကျွန်ုပ်တို့တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်း၊ အိမ်တွင် သို့မဟုတ် ကားထဲတွင် လျှော်ဖွပ်ခြင်းမပြုမီ ညစ်ညမ်းနေသော အဝတ်အစားများသည် အခြားမျက်နှာပြင်များတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ အရိပ်အယောင်များ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းအန္တရာယ်ကို ဖယ်ရှားပေးခြင်းမရှိပါ။”
“ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ အထည်အလိပ်အချို့မှာ ၇၂ နာရီအထိ ရှင်သန်နိုင်ပြီး တခြားမျက်နှာပြင်တွေကိုလည်း ကူးစက်နိုင်တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ အခုသိပါပြီ။
"ဒီသုတေသနက ဆေးရုံတွေ ဒါမှမဟုတ် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး အဝတ်လျှော်ခန်းတွေမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ယူနီဖောင်းအားလုံးကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်သင့်တယ်ဆိုတဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ အကြံပြုချက်ကို အားဖြည့်ပေးပါတယ်။ ဒီသန့်ရှင်းရေးနည်းလမ်းတွေကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲပြီး သူနာပြုတွေနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းတွေဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို အိမ်ပြန်ယူဆောင်လာမှာကို စိတ်ပူစရာမလိုပါဘူး။"
ဆက်စပ်သတင်းကျွမ်းကျင်သူများက ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း အိမ်တွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝတ်စုံများကို လျှော်ဖွတ်ခြင်းမပြုသင့်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။ အိုဇုန်းသန့်ရှင်းရေးစနစ်များသည် အဝတ်အစားမှ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြောင်း သုတေသနပြုချက်များက ဖော်ပြသည်။ Climbing chalk သည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုတေသနပြုချက်များက ဖော်ပြသည်။
ဗြိတိသျှအထည်အလိပ်ကုန်သွယ်ရေးအသင်း၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဒေါက်တာ Laird၊ ဒေါက်တာ Shivkumar နှင့် ဒေါက်တာ Owen တို့သည် ၎င်းတို့၏ တွေ့ရှိချက်များကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဥရောပရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်သူများနှင့် မျှဝေခဲ့ကြသည်။
“တုံ့ပြန်မှုက အရမ်းအပြုသဘောဆောင်ပါတယ်” ဟု ဒေါက်တာ လိုင်ယာ့ဒ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အထည်အလိပ်နှင့် အဝတ်လျှော်အသင်းအဖွဲ့များသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဆက်လက်ပျံ့နှံ့မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုငွေကြေးခဝါချမှုလမ်းညွှန်ချက်များရှိ အဓိကအချက်အလက်များကို ယခုအခါ အကောင်အထည်ဖော်နေကြပါသည်။”
အထည်အလိပ်စောင့်ရှောက်မှုဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကုန်သွယ်ရေးအသင်းဖြစ်သော British Textile Services Association ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် David Stevens က “ကပ်ရောဂါအခြေအနေမှာ အထည်အလိပ်တွေဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ အဓိကကူးစက်ရာနေရာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ အခြေခံနားလည်ထားပါတယ်။” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
"သို့သော်၊ ဤဗိုင်းရပ်စ်များသည် မတူညီသော အထည်အမျိုးအစားများနှင့် မတူညီသော အဝတ်လျှော်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် တည်ငြိမ်မှုအကြောင်း အချက်အလက်များ ကျွန်ုပ်တို့တွင် မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် အချို့သော မှားယွင်းသော အကြံပြုချက်များနှင့် အလွန်အကျွံ အဝတ်လျှော်ခြင်းဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များ ပျံ့နှံ့နေခဲ့သည်။"
“ဒေါက်တာ လိုင်ယာ့ဒ်နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ အသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းများနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းစဉ်များကို ကျွန်ုပ်တို့ အသေးစိတ် စဉ်းစားခဲ့ပြီး ဤသုတေသနသည် ယုံကြည်စိတ်ချရပြီး ပြန်လည်ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ DMU မှ လုပ်ဆောင်သော ဤလုပ်ငန်း၏ နိဂုံးချုပ်ချက်သည် အိမ်တွင်ဖြစ်စေ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းပတ်ဝန်းကျင်တွင်ဖြစ်စေ ညစ်ညမ်းမှုထိန်းချုပ်ရေး၏ အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍကို အားကောင်းစေသည်။”
ယင်းသုတေသနစာတမ်းကို Open Access Journal of the American Society for Microbiology တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နောက်ထပ်သုတေသနပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် အဖွဲ့သည် DMU ၏စိတ်ပညာအဖွဲ့နှင့် Leicester NHS Trust University Hospital တို့နှင့်အတူ Covid-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ယူနီဖောင်းများသန့်ရှင်းရေးနှင့်ပတ်သက်၍ သူနာပြုများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများ၏ အသိပညာနှင့် သဘောထားများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် စီမံကိန်းတစ်ခုတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။